News

Việc chuyển đổi từ Thông tư 200 sang Thông tư 99/2025/TT-BTC không đơn thuần là đổi số hiệu tài khoản trên phần mềm. Nếu làm vội vàng, doanh nghiệp dễ gặp sai lệch số dư, báo cáo tài chính không khớp số liệu so sánh và rủi ro khi quyết toán thuế. Dưới đây là checklist 10 bước VINASC thường áp dụng khi hỗ trợ khách hàng.

Bước 1: Thành lập nhóm chuyển đổi

Doanh nghiệp nên giao kế toán trưởng làm đầu mối, phối hợp với bộ phận công nghệ thông tin (hoặc nhà cung cấp phần mềm) và ban giám đốc. Các quyết định như thiết kế chứng từ, bổ sung tài khoản chi tiết đều cần người có thẩm quyền phê duyệt và đưa vào quy chế.

Bước 2: Đánh giá ảnh hưởng

Liệt kê các nghiệp vụ đặc thù của doanh nghiệp và đối chiếu với quy định mới: có tài sản sinh học không (cây trồng, vật nuôi)? Có chia cổ tức, lợi nhuận phải trả không? Có trích trước chi phí sửa chữa lớn không? Có đang dùng TK 611, 631 theo phương pháp kiểm kê định kỳ không? Mỗi câu trả lời “có” là một hạng mục cần xử lý.

Bước 3: Lập bảng mapping tài khoản

Lập bảng đối chiếu từng tài khoản đang sử dụng theo Thông tư 200 với tài khoản tương ứng theo Thông tư 99, gồm các cột: số hiệu cũ, tên cũ, số hiệu mới, tên mới, ghi chú xử lý. Chú ý các tài khoản bị bỏ (như TK 161, 441, 611, 631), tài khoản đổi tên (TK 112, 155, 158, 242, 244, 419…) và tài khoản mới (TK 215, 332, 82112).

Bước 4: Xử lý số dư các tài khoản bị bỏ, thay đổi nội dung

Với tài khoản không còn trong danh mục, kế toán phải xác định bản chất số dư để chuyển sang tài khoản phù hợp. Ví dụ, số dư trích trước chi phí sửa chữa lớn chưa thực hiện cần được xem xét theo hướng dẫn mới vì Thông tư 99 không cho tiếp tục trích trước. Cổ tức, lợi nhuận đã công bố chưa trả có thể cần chuyển sang TK 332.

Bước 5: Soạn Quy chế hạch toán kế toán

Nếu doanh nghiệp tự thiết kế chứng từ, sổ, bổ sung tài khoản hoặc chỉ tiêu báo cáo, phải ban hành Quy chế hạch toán kế toán. Quy chế nên gồm: danh mục chứng từ và mẫu biểu, hệ thống tài khoản áp dụng (kể cả tài khoản chi tiết), mẫu sổ, chính sách kế toán chủ yếu, quy trình luân chuyển chứng từ, phân quyền ký duyệt.

Bước 6: Xây dựng quy chế quản trị và kiểm soát nội bộ

Theo khoản 2 Điều 3 Thông tư 99, doanh nghiệp tự xây dựng quy chế quản trị nội bộ và tổ chức kiểm soát nội bộ hoặc tài liệu tương đương. Doanh nghiệp nhỏ có thể xây dựng ở mức đơn giản nhưng phải phù hợp thực tế vận hành.

Bước 7: Cập nhật phần mềm kế toán

Làm việc với nhà cung cấp phần mềm để cập nhật danh mục tài khoản, mẫu chứng từ, sổ, báo cáo tài chính. Kiểm tra lại các bút toán tự động (kết chuyển, phân bổ, khấu hao, giá thành) vì nhiều bút toán gắn với tài khoản cũ.

Bước 8: Chuyển số dư đầu kỳ và kiểm tra

Sau khi khóa sổ năm cũ, chuyển số dư theo bảng mapping. Kiểm tra: tổng Nợ bằng tổng Có, số dư từng đối tượng công nợ, tồn kho, tài sản cố định khớp với chi tiết. Lưu toàn bộ hồ sơ chuyển đổi để giải trình khi kiểm toán, thanh tra thuế.

Bước 9: Chuẩn bị mẫu báo cáo tài chính mới

Bảng cân đối kế toán được đổi thành Báo cáo tình hình tài chính, nhiều chỉ tiêu thay đổi mã số. Doanh nghiệp nên chuẩn bị trước cách trình bày lại số liệu so sánh của năm trước và nội dung thuyết minh về việc áp dụng chế độ kế toán mới.

Bước 10: Đào tạo và rà soát định kỳ

Tổ chức đào tạo nội bộ cho kế toán viên, thủ kho, thủ quỹ về chứng từ, quy trình mới. Sau mỗi quý, rà soát lại việc áp dụng để điều chỉnh kịp thời trước khi lập báo cáo năm.

Những sai lầm thường gặp

• Chỉ đổi tên tài khoản trên phần mềm mà không xử lý bản chất số dư.
• Tự thiết kế chứng từ nhưng không ban hành quy chế.
• Lập BCTC năm 2025 theo mẫu Thông tư 99 trong khi năm tài chính đó vẫn thuộc Thông tư 200.
• Tiếp tục trích trước chi phí sửa chữa định kỳ như trước.

Kết luận

Chuyển đổi đúng ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tránh phải điều chỉnh, giải trình về sau. Tham khảo thêm bài tổng quan Thông tư 99/2025/TT-BTC và bài so sánh Thông tư 99 và Thông tư 200.

VINASC Đồng Tháp hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng Thông tư 99

Chuyển đổi chế độ kế toán là việc phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sổ sách, báo cáo tài chính và quyết toán thuế. Đội ngũ VINASC Đồng Tháp cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói, rà soát hệ thống tài khoản, chứng từ, quy chế hạch toán và lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Xem thêm: dịch vụ kế toán tại Đồng Tháp.

Liên hệ tư vấn miễn phí: Hotline 0919 258 118 – Email vinascdongthap@gmail.com.

Bài viết mang tính tham khảo, tổng hợp từ nội dung Thông tư 99/2025/TT-BTC và các tài liệu phân tích. Khi áp dụng cho trường hợp cụ thể, doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ chuyên gia.