Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99: những thay đổi chính
Hệ thống tài khoản kế toán là “xương sống” của mọi phần mềm và sổ sách. Với Thông tư 99/2025/TT-BTC, hệ thống tài khoản được ban hành tại Phụ lục II, có nhiều điều chỉnh so với Thông tư 200. Bài viết tổng hợp các thay đổi chính để kế toán cập nhật kịp thời.
1. Nguyên tắc chung
Doanh nghiệp căn cứ hệ thống tài khoản theo Thông tư 99 để vận dụng. Doanh nghiệp được bổ sung, sửa đổi tên, số hiệu, kết cấu, nội dung phản ánh của tài khoản để phù hợp đặc điểm hoạt động, nhưng phải quy định trong Quy chế hạch toán kế toán (khoản 2 Điều 11). Trước đây theo Thông tư 200, việc sửa đổi tài khoản cấp 1, cấp 2 phải được Bộ Tài chính chấp thuận bằng văn bản.
2. Các tài khoản mới
TK 215 – Tài sản sinh học
- TK 2151 – Súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ, chi tiết theo giai đoạn chưa trưởng thành và đã trưởng thành (nguyên giá, giá trị khấu hao lũy kế);
- TK 2152 – Súc vật nuôi lấy sản phẩm một lần;
- TK 2153 – Cây trồng theo mùa vụ hoặc lấy sản phẩm một lần.
TK 332 – Phải trả cổ tức, lợi nhuận
Tách riêng nghĩa vụ trả cổ tức, lợi nhuận cho chủ sở hữu, giúp báo cáo minh bạch hơn.
TK 82112 – Chi phí thuế TNDN bổ sung theo quy định thuế tối thiểu toàn cầu
Áp dụng cho doanh nghiệp thuộc tập đoàn đa quốc gia chịu quy định thuế tối thiểu toàn cầu.
3. Các tài khoản bị bỏ
Một số tài khoản không còn trong danh mục, ví dụ:
- TK 161 – Chi sự nghiệp;
- TK 441 – Nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản;
- TK 611 – Mua hàng;
- TK 631 – Giá thành sản xuất.
Việc bỏ TK 611 và 631 gắn với thay đổi về phương pháp tính giá và theo dõi hàng tồn kho. Doanh nghiệp đang dùng phương pháp kiểm kê định kỳ cần đặc biệt lưu ý.
4. Các tài khoản đổi tên
| Số hiệu | Tên theo Thông tư 200 | Tên theo Thông tư 99 |
| 112 | Tiền gửi ngân hàng | Tiền gửi không kỳ hạn |
| 155 | Thành phẩm | Sản phẩm |
| 158 | Hàng hóa kho bảo thuế | Nguyên liệu, vật tư tại kho bảo thuế |
| 242 | Chi phí trả trước | Chi phí chờ phân bổ |
| 244 | Cầm cố, thế chấp, ký quỹ, ký cược | Ký quỹ, ký cược |
| 419 | Cổ phiếu quỹ | Cổ phiếu mua lại của chính mình |
Lưu ý: tên mới thường kéo theo thay đổi phạm vi nội dung phản ánh. Ví dụ TK 112 nay là “tiền gửi không kỳ hạn”, nên tiền gửi có kỳ hạn cần theo dõi ở tài khoản đầu tư phù hợp.
5. Tài khoản liên quan đến hợp đồng
Trên Báo cáo tình hình tài chính, chỉ tiêu “tài sản phát sinh từ hợp đồng” lấy số liệu từ số dư Nợ TK 137, thay cho chỉ tiêu phải thu theo tiến độ kế hoạch hợp đồng xây dựng (TK 337) theo Thông tư 200. Doanh nghiệp xây dựng cần chú ý thay đổi này.
6. Gợi ý thực hành
- Giữ nguyên tài khoản chi tiết nội bộ đang dùng nếu vẫn phù hợp, chỉ thay đổi tài khoản tổng hợp.
- Ghi rõ trong quy chế các tài khoản chi tiết tự bổ sung.
- Kiểm tra lại toàn bộ bút toán kết chuyển tự động trên phần mềm.
Kết luận
Danh mục tài khoản theo Thông tư 99 linh hoạt hơn nhưng đòi hỏi doanh nghiệp hiểu rõ bản chất từng tài khoản. Khi áp dụng, kế toán nên đối chiếu nguyên văn Phụ lục II của Thông tư. Xem thêm checklist chuyển đổi và bài tổng quan Thông tư 99/2025/TT-BTC.
VINASC Đồng Tháp hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng Thông tư 99
Chuyển đổi chế độ kế toán là việc phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sổ sách, báo cáo tài chính và quyết toán thuế. Đội ngũ VINASC Đồng Tháp cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói, rà soát hệ thống tài khoản, chứng từ, quy chế hạch toán và lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Xem thêm: dịch vụ kế toán tại Đồng Tháp.
Liên hệ tư vấn miễn phí: Hotline 0919 258 118 – Email vinascdongthap@gmail.com.
Bài viết mang tính tham khảo, tổng hợp từ nội dung Thông tư 99/2025/TT-BTC và các tài liệu phân tích. Khi áp dụng cho trường hợp cụ thể, doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ chuyên gia.
