News

Khi doanh nghiệp chuyển từ Thông tư 200 sang Thông tư 99/2025/TT-BTC, nhiều chính sách kế toán thay đổi. Câu hỏi đặt ra là: số liệu các năm trước có phải điều chỉnh lại không? Báo cáo tài chính năm đầu tiên trình bày số liệu so sánh thế nào? Bài viết giải thích các nguyên tắc áp dụng lần đầu.

1. Ba cách áp dụng thay đổi chính sách kế toán

• Hồi tố: áp dụng chính sách mới như thể đã áp dụng từ trước, điều chỉnh số dư đầu kỳ và số liệu so sánh.
• Hồi tố đơn giản: điều chỉnh ảnh hưởng lũy kế vào số dư đầu kỳ của năm áp dụng, không trình bày lại toàn bộ số liệu so sánh chi tiết.
• Phi hồi tố (áp dụng tương lai): chỉ áp dụng chính sách mới cho các giao dịch phát sinh từ ngày áp dụng.

2. Nguyên tắc của Thông tư 99

Theo tổng hợp của các hãng kiểm toán, khi thay đổi chính sách kế toán do áp dụng lần đầu một quy định, nếu đã có hướng dẫn chuyển đổi cụ thể (hồi tố, hồi tố đơn giản hoặc phi hồi tố) thì doanh nghiệp thực hiện theo hướng dẫn đó. Nếu không có quy định phải hồi tố thì áp dụng phi hồi tố. Thông tư 99 có điều khoản riêng quy định một số trường hợp chuyển tiếp cụ thể.

Với các nội dung Thông tư 99 không hướng dẫn cụ thể, doanh nghiệp áp dụng Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 29 (VAS 29) – Thay đổi chính sách kế toán, ước tính kế toán và sai sót.

3. Ví dụ minh họa

Chi phí sửa chữa lớn đã trích trước

Theo Thông tư 99, chi phí sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ không trích trước. Khoản đã trích trước theo quy định cũ nhưng chưa thực hiện thì không tiếp tục trích. Doanh nghiệp cần xem xét số dư khoản trích trước còn lại và xử lý theo hướng dẫn chuyển tiếp, tránh tiếp tục ghi nhận chi phí trích trước trong năm 2026.

Tài sản sinh học

Trước đây, vật nuôi, cây trồng có thể đang được theo dõi trên tài khoản tài sản cố định, hàng tồn kho hoặc chi phí sản xuất kinh doanh dở dang. Khi chuyển sang TK 215, doanh nghiệp cần phân loại lại theo nhóm (súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ, lấy sản phẩm một lần, cây trồng theo mùa vụ…) và xác định giá trị chuyển sang.

Đổi tên chỉ tiêu báo cáo

Việc đổi tên Bảng cân đối kế toán thành Báo cáo tình hình tài chính và đánh lại mã số chỉ tiêu là thay đổi về trình bày. Doanh nghiệp trình bày lại số liệu so sánh của năm trước theo cấu trúc mới để người đọc so sánh được.

4. Trình bày số liệu so sánh

Trên báo cáo tài chính năm đầu tiên áp dụng Thông tư 99, cột “số đầu năm” hoặc “năm trước” cần được sắp xếp lại theo chỉ tiêu mới. Với các khoản mục thay đổi phân loại, doanh nghiệp nên lập bảng đối chiếu nội bộ giữa số liệu đã báo cáo theo Thông tư 200 và số liệu trình bày lại.

5. Nội dung cần thuyết minh

• Việc áp dụng chế độ kế toán mới theo Thông tư 99 từ năm tài chính nào.
• Các thay đổi chính sách kế toán chủ yếu và phương pháp áp dụng (hồi tố hay phi hồi tố).
• Ảnh hưởng của việc thay đổi đến số dư đầu kỳ, nếu có.
• Việc trình bày lại số liệu so sánh và lý do.

6. Lưu ý về thuế

Thay đổi chính sách kế toán không tự động làm thay đổi nghĩa vụ thuế. Chi phí được trừ khi tính thuế TNDN vẫn căn cứ pháp luật thuế. Kế toán cần theo dõi chênh lệch giữa số liệu kế toán và số liệu tính thuế, đặc biệt với các khoản dự phòng, trích trước.

Kết luận

Áp dụng lần đầu là giai đoạn dễ phát sinh sai sót nhất. Doanh nghiệp nên lưu hồ sơ chuyển đổi đầy đủ và tham khảo ý kiến chuyên gia. Xem thêm checklist chuyển đổi từ Thông tư 200 sang Thông tư 99 và bài tổng quan Thông tư 99/2025/TT-BTC.

VINASC Đồng Tháp hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng Thông tư 99

Chuyển đổi chế độ kế toán là việc phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sổ sách, báo cáo tài chính và quyết toán thuế. Đội ngũ VINASC Đồng Tháp cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói, rà soát hệ thống tài khoản, chứng từ, quy chế hạch toán và lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Xem thêm: dịch vụ kế toán tại Đồng Tháp.

Liên hệ tư vấn miễn phí: Hotline 0919 258 118 – Email vinascdongthap@gmail.com.

Bài viết mang tính tham khảo, tổng hợp từ nội dung Thông tư 99/2025/TT-BTC và các tài liệu phân tích. Khi áp dụng cho trường hợp cụ thể, doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ chuyên gia.