Các tài khoản bị bỏ theo Thông tư 99 và cách xử lý số dư
Khi chuyển sang Thông tư 99/2025/TT-BTC, một số tài khoản quen thuộc theo Thông tư 200 không còn trong danh mục. Nếu không xử lý số dư đúng cách, sổ sách năm đầu tiên áp dụng sẽ sai lệch ngay từ số dư đầu kỳ. Bài viết tổng hợp các tài khoản bị bỏ tiêu biểu và hướng xử lý.
1. Các tài khoản bị bỏ tiêu biểu
| Tài khoản | Nội dung theo Thông tư 200 | Lý do/ghi chú |
| TK 161 | Chi sự nghiệp | Doanh nghiệp ít phát sinh, không cần tài khoản riêng |
| TK 441 | Nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản | Phù hợp cơ chế quản lý vốn hiện nay |
| TK 611 | Mua hàng | Gắn với phương pháp kiểm kê định kỳ |
| TK 631 | Giá thành sản xuất | Gắn với phương pháp kiểm kê định kỳ |
Đây là các ví dụ được các hãng kiểm toán nêu khi phân tích Thông tư 99. Doanh nghiệp cần đối chiếu đầy đủ danh mục tài khoản tại Phụ lục II của Thông tư để xác định chính xác các tài khoản mình đang dùng có còn hay không.
2. Xử lý TK 611 và TK 631
Doanh nghiệp đang hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kiểm kê định kỳ sử dụng TK 611 và 631. Thông tư 99 không còn chia tách hai phương pháp như trước và bổ sung phương pháp chi phí chuẩn. Khi chuyển đổi:
- Kiểm kê thực tế hàng tồn kho, sản phẩm dở dang tại thời điểm khóa sổ.
- Ghi nhận số dư hàng tồn kho vào các tài khoản 152, 153, 154, 155, 156 tương ứng.
- Thiết lập lại quy trình theo dõi nhập – xuất – tồn và tính giá thành trên phần mềm.
3. Xử lý TK 441
Doanh nghiệp còn số dư nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản cần xác định bản chất: đã hình thành tài sản và bổ sung vốn chủ sở hữu hay chưa, nguồn vốn từ chủ sở hữu hay nguồn khác. Từ đó chuyển sang tài khoản vốn chủ sở hữu hoặc tài khoản phải trả phù hợp, có quyết định của chủ sở hữu kèm theo.
4. Xử lý TK 161
Số dư chi sự nghiệp (nếu có) cần được quyết toán với nguồn kinh phí tương ứng trước khi khóa sổ. Phần còn lại xử lý theo bản chất: chi phí, phải thu hoặc phải trả.
5. Các tài khoản đổi nội dung
Ngoài tài khoản bị bỏ, một số tài khoản được giữ số hiệu nhưng thay đổi phạm vi, ví dụ TK 112 nay là “Tiền gửi không kỳ hạn”, TK 242 là “Chi phí chờ phân bổ”, TK 244 là “Ký quỹ, ký cược”. Số dư các khoản không còn phù hợp phạm vi mới phải chuyển sang tài khoản khác.
6. Quy trình xử lý số dư gợi ý
- Xuất bảng cân đối số phát sinh tại ngày khóa sổ.
- Đánh dấu tài khoản bị bỏ, đổi tên, đổi nội dung.
- Phân tích chi tiết số dư từng tài khoản đánh dấu.
- Lập bảng chuyển đổi, được kế toán trưởng và giám đốc phê duyệt.
- Nhập số dư đầu kỳ trên hệ thống mới, kiểm tra cân đối.
- Lưu hồ sơ chuyển đổi.
Kết luận
Xử lý số dư tài khoản bị bỏ là bước bắt buộc và cần thực hiện cẩn thận. Xem thêm checklist chuyển đổi, hệ thống tài khoản theo Thông tư 99 và bài tổng quan Thông tư 99/2025/TT-BTC.
VINASC Đồng Tháp hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng Thông tư 99
Chuyển đổi chế độ kế toán là việc phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sổ sách, báo cáo tài chính và quyết toán thuế. Đội ngũ VINASC Đồng Tháp cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói, rà soát hệ thống tài khoản, chứng từ, quy chế hạch toán và lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Xem thêm: dịch vụ kế toán tại Đồng Tháp.
Liên hệ tư vấn miễn phí: Hotline 0919 258 118 – Email vinascdongthap@gmail.com.
Bài viết mang tính tham khảo, tổng hợp từ nội dung Thông tư 99/2025/TT-BTC và các tài liệu phân tích. Khi áp dụng cho trường hợp cụ thể, doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ chuyên gia.








